Silvia schrijft: Museum Collectie Brands

Dat hier in de regio Emmen genoeg is om trots op te zijn weten we inmiddels wel. Zo schreef Silvia Fledderus onlangs over haar bezoek aan Museum Collectie Brands. Laat je meenemen tijdens haar eerste bezoek aan dit bijzondere museum.

'Weet je wie dit als eerste gebruikte?' Ik sta bij een vitrine van Collectie Brands. Jans Brands is er zelf niet, maar zijn kameraad komt bij me staan. Ik kan wel wat uitleg gebruiken, want van de meeste dingen heb ik geen idee wat je er mee kunt. De man begint naar hartelust te vertellen over alles wat er aanwezig is. Vingerhoedjes voor het aardappelkrabben, weegschalen, een lampje voor bij de buitendeur als er iemand stervende was, een oude kast met veel rode laatjes - wie weet hoe het heet, mag het zeggen. Onderwijl vertelt hij me over zijn leven, zijn jeugd, de oorlog, militaire dienst en hoe hij plezier heeft met de schooljeugd hier de afgelopen jaren in het museum. We staan bij de vitrinekast, en ik heb geen idee wie als eerste pistolen mocht gebruiken. Hij houdt een oud pistool vast. Hij zegt: 'nee het waren geen militairen of agenten.' Hij is even stil, de spanning neemt toe en dan zegt hij: 'De allereerste gebruikers van pistolen waren de mannen die rondreden met postkoetsen, zeg maar de vroegere postbodes. Ze waren aantrekkelijk voor rovers.' Ik kijk op en zie beelden voor me van hobbelige keiwegen, paarden en oude koetsen met bagage. Dwars door het land, over handelswegen en dan van die bosjes met struikrovers erin. Wachtend op een prooi; een kar met waren. Niet weten van pistolen ter bescherming van eigendom. KNAL!

Ik kijk mijn ogen uit

Even later staan we in de boerderij. Het ziet er nog net zo uit als honderd jaar geleden vermoed ik. Alsof Jans elk moment kan terugkeren. Er staan weckflessen, maar wie weckt er nog tegenwoordig? verzucht hij. En ik denk aan de mensen die ik ken die die kunst nog verstaan. Het onderbreken van zijn verhaal lijkt me niet opportuun. Hij zegt: 'Het vervelende van de wecken is dat bij het heropenen of het glas van het deksel of het rubber stuk gaat. Dat is nog steeds zo.' En hij vertelt dat er regelmatig dames zijn die knikken van herkenning. Ik niet, ik ben geboren in het postwecktijdperk. 'Maar,' zegt ie, 'laatst kwam hier een vrouw, uit Gees die boerin is geweest, met dit aan zetten.' Hij laat een ijzerdraad zien met een stuk hout en een schroef er aan. 'Dit is een geweldige uitvinding...' Ik kijk er naar, maar zie het geluk van het ding niet. Fijn dat ik er even uitleg over krijg. 'Met dit ding kun je weckflessen openmaken zonder

dat ze stuk gaan.! Die vrouw zou er een prijs voor moeten ontvangen.' Hij kijkt er opgetogen bij. 'Maar?' vraag ik. 'Dat wou ze niet, ze zei dat dat niet nodig was. Maar, ' zegt hij, 'dat is toch geweldig dat je zoiets verzint!' Hij kijkt er gelukkiger bij dan bij z'n verhaal over het pistool. Dat doet me goed. Dat de Drentse vrouw er geen prijs voor wilde verbaast me niet. Iets met bescheidenheid en of angst om in het volle licht te staan en of te blozen, misschien. Er liggen nog veel meer spullen hier, en er is een grote bibliotheek. En er is nu ook een tentoonstelling over WO II. En er komen nog regelmatig bevrijders naar Nw Dordrecht om hun herinnering onder ogen te komen. 'Die mensen komen hier graag.' vertelt de man, 'ze zeggen dat we zo vriendelijk zijn voor ze.' En zo is alles wat er is van waarde, van betekenis, en geeft het kleur aan onze geschiedenis.

'Als je iets zoekt over Nederland en met name over Zuid Oost Drenthe, kun je hier goed terecht.' zegt ie. 'Geef maar aan wat je wilt weten, ik wijs je zo het boek aan waarin het staat en er zijn veel oude kranten uit heel Drenthe met een schat aan informatie over wat er gebeurd is in de afgelopen eeuw.' Ik kijk mijn ogen uit, en vind ook de combinatie van de verzameling met de theologische boeken, voorwerpen en boeken over kunst interessant. Ik weet dat hier naar terug zal gaan, net als schoolklassen, studenten geschiedenis, dorpsverenigingen en iedereen die wil weten waar hij vandaan komt. Met hen heb ik waardering voor alles wat Jans Brands bewaard heeft. Een man die niet veel vrienden had, als ik zijn kameraad mag geloven. Jans had zo zijn eigen wereld als verzamelaar, waar hij velen nu mee inspireert. En mijn dank voor alles wat Brands heeft verzameld neemt toe dankzij de verhalen die zijn enige kameraad aan me vertelt. Hij was er bij toen Jans Brands liever ging borduren dan voetballen. Hij was erbij toen er een vliegtuig neerstortte in Nw Dordrecht. Hij weet meer dan een boek kan beschrijven, zijn verhalen leven omdat hij ze geleefd heeft...